Jan Czochralski (1885‒1953)

Jan Czochralski ‒ polski chemik, metaloznawca. Twórca znanej i powszechnie wykorzystywanej metody wytwarzania monokryształów krzemu, która została później nazwana metodą Czochralskiego. Ta innowacja stanowiła podstawę dla procesu produkcji układów scalonych. Jest często wspominany jako wybitny polski naukowiec oraz radca w Izbie Przemysłowo-Handlowej w Warszawie w 1935 roku. Ukończył Seminarium Nauczycielskie w Kcyni i wyjechał do Berlina, gdzie pracował w aptece-drogerii oraz w laboratoriach firmy Kunheim & Co. i koncernu Allgemeine Elektrizitats-Gesellschaft (AEG). W 1910 r. na Politechnice w Charlottenburgu uzyskał dyplom inżyniera chemika. W 1913 r. opublikował swoją pierwszą pracę naukową poświęconą krystalografii metali, a dokładniej podwalinom późniejszej teorii dyslokacji. W roku 1917 przeniósł się do Frankfurtu nad Menem, gdzie zaaranżował laboratorium metaloznawcze dla firmy Metallbank und Metallurgische Gesellschaft A.G. według własnego projektu. Do Polski powrócił na zaproszenie Prezydenta RP. W 1929 r. objął posadę profesora na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. Przywieziony majątek zainwestował w polski przemysł i przeznaczył na cele społeczne (m.in. mecenat sztuki). Po raz kolejny budował swój warsztat pracy – Zakład Metalurgii i Metaloznawstwa na Politechnice i Instytut Metalurgii i Metaloznawstwa, wyposażając obie placówki naukowe w najnowocześniejszą aparaturę. Opublikował blisko sto pozycji naukowych, chociaż część jego pracy pozostaje nieznana, ponieważ obejmuje prace objęte tajemnicą wojskową zarówno w Polsce, jak i w Niemczech. Wojna przerwała jego działalność naukową. Czochralski utworzył usługowy Zakład Badań Materiałów, który zapewnił pracę i bezpieczeństwo kilkudziesięciu osobom w okupowanej Warszawie, a jego samego naraził na niebezpieczeństwo pozorów współpracy z okupantem. Po wojnie Senat Politechniki Warszawskiej wyłączył prof. Jana Czochralskiego z naukowego życia kraju. Wrócił on do rodzinnej Kcyni, gdzie założył firmę drogeryjną BION.